Γρηγοριανό μέλος

03/23/2010 4:23:00 AM

Γρηγοριανό μέλος

Ο κίνδυνος της διάσπασης της Εκκλησίας και η ανεξέλεγκτη εισαγωγή νέων ύμνων, σε μουσική γνωστών λαϊκών τραγουδιών, ήταν η αιτία που ο Πάπας Γρηγόριος (6ος αι.) αποφάσισε ν’ αντιδράσει. Να ορίσει δηλαδή τους ύμνους που θα πρέπει να ψάλλονται σε όλες τις εκκλησίες της Ευρώπης, οι οποίες υπάγονται στη διακαιοδοσία του Πάπα (του Βατικανού).

Κατάρτισε έτσι το τυπικό της Ρωμαϊκής Εκκλησίας, με το οποίο καθόριζε το ύφος της εκκλησιαστικής μουσικής και τη σειρά που θα έπρεπε να ψάλλονται οι ύμνοι κατά τη θεία Λειτουργία.

Τη διάδοση και πιστή τήρηση του Γρηγοριανού – όπως ονομάστηκε -Μέλους, ανέλαβαν οι Βενεδικτίνοι μοναχοί.

Το γρηγοριανό μέλος, είναι μία συνεχής μουσική γραμμή που διακόπτεται μόνο όταν ολοκληρωθεί το νόημα του κειμένου το οποίο συνοδεύει. Είναι μία ψαλμωδία με ελεύθερο ρυθμό. Δεν χωρίζεται σε μέτρα (με διαστολές). Εξάλλου, το κείμενο δεν είναι διαμορφωμένο σε στίχους, αλλά πεζό. Οι γρηγοριανές μελωδίες είναι καθαρά μονοφωνικές και στηρίζονται στους εκκλησιαστικούς τρόπους* (διαδοχές οκτώ ήχων π.χ. μι – μι’, σολ – σολ’ όπου τα ημιτόνια και οι τόνοι έχουν διαφορετική θέση στην κάθε μία).

Η γλώσσα που χρησιμοποιεί είναι η Λατινική.

Αργότερα, οι μελωδίες του διακρίνονται ανάλογα με τον τρόπο που ψάλλονται σε “συλλαβικές”, όταν μία συλλαβή αντιστοιχεί σε ένα φθόγγο της μελωδίας, και σε “μελισματικές” όταν κάθε συλλαβή, αποδίδεται με περισσότερους από ένα φθόγγους (τα μελίσματα).

Η σημειογραφία αρχικά ήταν νευματική και αργότερα τετράγωνη.

Η μουσική του Γρηγοριανού μέλους οδηγήθηκε σε διαφορετικό δρόμο από εκείνον που όρισε ο Πάπας Γρηγόριος. Κάθε φορά που εμφανίζονται αυτές οι “παρεκκλίσεις”, η ηγεσία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας,

ανησυχεί και με μία σειρά από Συνόδους, προσπαθεί να επαναφέρει το Γρηγοριανό μέλος στο “σωστό δρόμο”. Ακόμα και στις αρχές του 20 ου αιώνα, πρώτα ο Πάπας Λέων 13ος και ύστερα ο Πίος 10ος, αποφασίζουν να “συμμορφωθεί”, ανάλογα με την παράδοση και οι Βενεδικτίνοι μοναχοί, αναλαμβάνουν πάλι το “ρόλο” τους.

Η εμφάνιση όμως της πολυφωνίας (που επέτρεπε να ακούγονται συγχρόνως περισσότερες από μία μελωδίες), συνέβαλε στον παραγκωνισμό του Γρηγοριανού μέλους.